Srpski glumac iznimne karijere

Odlazak Johna Waynea s Balkana

Foto: Reuters
Velimir Bata Živojinović
Foto: Youtube Screenshot
Bata Živojinović
Foto: screenshot/youtube
Bata Živojinović
bata živojinović
Bata Živojinović
24.05.2016.
u 09:00
Najpoznatiji je ostao po partizanskim filmovima, ali bila je riječ o glumcu izrazito velikog raspona
Pogledaj originalni članak

Fizičkim odlaskom Velimira Bate Živojinovića (83) završena je karijera koja bi dometima i brojkama bila fascinantna i u svjetskim okvirima. Reći da je Živojinović bio John Wayne ovih prostora nije pretjerivanje, samo možda i nije do kraja najpoštenije prema Živojinoviću. U regionalnim okvirima on je imao svoje “Poštanske kočije”, “Tragače”, “Rio Bravo” i “Čovjeka koji je ubio Liberty Va-lancea” – odnosno filmove koji su do te mjere postali klasici i utisnuli se u kolektivnu svijest ljudi na prostorima bivše Jugoslavije – ali glumački se potvrdio u širem luku od sveameričke ikone. Od 280 na-slova, filmova i TV serija u kojima je glumio najpopularniji je vjerojatno po ulogama u partizanskim spektaklima poput “Kozare”, “Bit-ke na Neretvi” i “Sutjesci”, ali bila je riječ o glumcu izrazito velikog dijapazona i dokazanog u posve oprečnim stilovima; bio je omi-ljen u narodskim filmovima (či-taj: eksploatacijskim srpskim komedijama) – njegova opuštenost, izravnost i sočnost jednostavno su i najblesavije koncipiranim likovi-ma davale određenu dozu šarma – ali odlično je funkcionirao i u projektima primarno artističkih nagnuća kakav je bio crni film šezdesetih.

Zaražen u 15. godini

Velimir Bata Živojinović rođen je 5. lipnja 1933. u Koraćici pokraj Beograda. S 15-ak godina zarazio se glumom radeći kao scenski radnik i statist u Akademskom pozorištu u Beogradu, a nakon srednje glumačke škole u Nišu i Novom Sadu uspio je iz trećeg pokušaja upisati kazališnu akademiju u Beogradu.

Neki svjedoci njegovih glumačkih početaka na filmu tvrde da ispočetka nije previše obećavao, odnosno da ga redatelji najranijih filmova u kojima je glumio male i ne baš značajne uloge nisu smatrali osobito talentiranim, ali kada mu je Bulajić 1959. dao glavnu ulogu u “Vlaku bez voznog reda”, više ništa nije bilo isto. Ta uloga kao da je u startu odredila širinu i svojevrsnu glumačku dihotomiju; s jedne strane “Vlak” kao preteča velikih svejugoslavenskih produkcija, kinematografske robe široke potrošnje, s druge kao trasiranje filmova socijalne tematike (osobito sa sljedećim Bulajićevim ostvarenjem “Uzavreli grad”), koji će kasnije u crnom valu dobiti svoje najreprezentativnije uzorke.

Bata Živojinović u svojoj filmografiji ima “Valter brani Sarajevo”, zahvaljujući kojem je u nekim dijelovima svijeta (u bivšim komunističkim i ne-svrstanim zemljama) bio i veći od Johna Waynea, “Kozaru”, “Bitku na Neretvi”, “Partizansku eskadrilu” i druge partizanske spektakle koji su po mnogočemu ekvivalent Wayneovih vesterna na ovim prostorima. Ali ima i što Wayne nema: vrhunska i među-narodno nagrađivana ostvarenja “Tri” (1965.) i “Skupljači perja” (1967.) Aleksandra Petrovića, debi Živojina Pavlovića “Neprijatelj” (1965.), a našla se među njima i uloga Marka Labudana u jednom od najboljih hrvatskih filmova svih vremena, Babajinoj “Brezi” (1967.). Dramske uloge tog kalibra radio je istodobno dok je onaj “narodski” dio sebe brusio u komedijama s Čkaljom i Mijom Aleksićem i pripremao se za “Žikinu dinastiju”, “Tesnu kožu”, “Hajde da se volimo”.

Hrvatska kinematografija

Već da je glumio samo u “Brezi”, filmskom klasiku prema klasič-nom djelu hrvatske literature, Živojinović bi postao neraskidi-vim dijelom hrvatske kinemato-grafije. Ali, nije ostalo na tome: tipično se hrvatskoj temi vratio u Mimičinoj “Seljačkoj buni”, a u pravu je zagrebačku priču “U ra-ljama života” Rajka Grlića ukora-čio na desetak minuta i zajedno s Vitomirom Lončar, više obećava-jući nego čineći, ukrao cijeli film.

Njegov angažman u hrvatskoj kinematografiji postao je sporan u godinama Domovinskog rata i poraća, kada ga se ovdje proglašavalo Miloševićevim simpatizerom, što je imalo za posljedicu da “Breza” – koliko god specifičan i reprezentativan izdanak hrvatske kulture – dugo nije mogla doći do naših malih ekrana. Njegova društvena i politička uloga u tom razdoblju tek (možda) treba biti rasvijetljena. Poglavlje je na neko vrijeme bilo pritvoreno javnim televizijskim mirenjem s “bratom po oružju” iz partizanskih filmova, svojevrsnim “hrvatskim Batom” – Borisom Dvornikom. Sada više i nije važno, ionako je riječ o simbolu vremena koje se ovdje trude što prije zaboraviti.

>> Odlazak legende: Bata Živojinović – glumac koji je igrao sve

Pogledajte na vecernji.hr

Komentari 17

Avatar Pavel ic
Pavel ic
09:24 24.05.2016.

maknite vise tog cetnika

DA
dasdase
16:27 24.05.2016.

"kada ga se ovdje proglašavalo Miloševićevim simpatizerom" što bi ova rečenica trebala značiti? Autor želi reći da nije bio simpatizer? "Od 1990. godine, bio je aktivan u Socijalističkoj partiji Srbije (SPS). Biran je za narodnog poslanika u ukupno pet saziva Narodne skupštine Republike Srbije. Od prvog skupštinskog saziva iz 1991. godine, formiranog nakon prvih višepartijskih izbora održanih u decembru 1990. godine, biran je još četiri puta, i to, nakon republičkih skupštinskih izbora, održanih 1992, 1993, 1997 i 2000. godine, sa neprekidnim mandatom od ukupno dvanaest godina, sve do izbora održanih u decembru 2003. godine — kada se povukao iz politike. Kao predstavnik SPS-a, na izborima održanim 2002. godine bio je kandidat za predsednika Srbije i osvojio je oko 120.000 glasova." Izvor: sr.wikipedia. I dalje upitno je li bio miloševićev simpatizer?

SO
Somelier
10:41 24.05.2016.

"On je bata, on je valter". Pa u kojem svijetu vi živite. Po dekretu CK bio je glavni a i "najpopularniji" glumac. Dajte više maknite tu satiru. Znam da "STIRIA" širi bratstvo i jedinstvo ali ovo je previše.